http://localhost:8080/xmlui/handle/123456789/36 Articles 2026-04-08T10:30:22Z http://localhost:8080/xmlui/handle/123456789/1798 Қазақстан Республикасының аграрлық секторында су ресурстарын мемлекеттік басқару Тулаганов, А.Б.; Адамов, А.А.; Есберген, Р.Ә. Мақалада Қазақстан Республикасының маңызды салаларының бірі ауыл шаруашылығында су ресурстарын мемлекеттік басқарудың қазір-гі таңдағы жай-күйі мен өзекті мәселелеріне талдау жасалынған. Сонымен бірге талдау негізінде анықталған проблемаларды шешуге бағытталған маңызды іс-шаралар кешені қарастырылған. Ғылыми жұмыста ресми ста-тистикалық ақпарат көздеріне негізделген, экономика салаларын, ауыл шаруашылығын сумен қамту және суды пайдалануды сипаттайтын 1990, 2012, 2015, 2020, 2023 жылдардағы көрсеткіштер динамикасы кестелік си-патта көрініс тапқан. Қазақстан Республикасының аграрлық сектордағы су шаруашылығының мемлекеттік басқарудағы сызбасы өңделді және аграр-лық сектордың сумен қамтудағы мемлекеттік басқару жүйесіне SWOT-тал-дауы жасалды. Талдау нәтижесі негізінде аграрлық секторды сумен қамту және ондағы суды пайдалану бойынша негізгі мәселелер мен Қазақстан Ре-спубликасының аграрлық секторын сумен қамтамасыз етудің негізгі стра-тегиялық бағыттары айқындалды. Бұл ғылыми мақаланың мақсаты ғаламдық су тапшылығы жағдайында Қазақстан Республикасының аграрлық секторында су ресурстарын мем-лекеттік басқару мәселесін зерттеу, сонымен қатар ғылыми зерттеулер негізінде практикалық ұсыныстар мен шешімдер ұсыну болып табылады. Нәтижелері – халық шаруашылығының аграрлық секторында суды пай-далану жөніндегі отандық және шетелдік ғалымдар мен экономистердің ғылыми еңбектерінде осы тақырыптың даму дәрежесі зерттелді. Қоры-тындыларда авторлар тақырып аясындағы өзекті сұрақтарды оңтайлы шешу үшін суды тиімді пайдалануда мемлекеттік-жеке меншік әріптестікті дамыту, ауыл шаруашылығы саласында суды үнемді пайдалану, сол сала-дағы жаңа білімді, заманауи инновациялық жобаларды жүзеге асыруға қа-білетті жоғары білікті кадрларды даярлауды күшейту қажет деп санайды. 2025-01-01T00:00:00Z http://localhost:8080/xmlui/handle/123456789/1797 ON THE APPLICATION OF CRITERIA OF MANAGERIAL ACTIVITY OF RURAL AKIMS OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN: RESEARCH AND EVALUATION Saiymova, M.; Yesbergen, R.A.; Stavbunik, Yе.; Zhidkoblinova, O.; Bermukhamedova, G. The primary objective of this study is to analyze and enhance the management efficiency of rural akims by examining their role as top managers, assessing the impact of individual work plans (IWP) and methodological requirements on strategic goals, and identifying key organizational, leadership, and motivational factors that influence local governance. The study also aims to develop effective recommendations for improving rural administration through better incentive mechanisms, leadership development, and increased public engagement in decision-making processes.This article aims to scientifically examine the need to strengthen the managerial potential of rural akims in theRepublic of Kazakhstan. Based on research conducted in the rural districts of the Aktobe region, the study seeks to comprehensively analyze the management practices of rural akims and develop concrete recommendations to improve their operational efficiency.Akims of rural districts are responsible for improving the level of employment of the rural population of Kazakhstan, the quality of life, the availability of social services, rural infrastructure. In Kazakhstan, the institution of election of village akims was introduced through direct voting of the general population, and the introduction of independent village budgets expanded the powers of village akims.In the process of writing the article, an empirical method was applied, including a specialized survey in addition to observation, interviews, focus group discussions, analysis, systematization, and generalization methods conducted during seminar-training sessions.In determining the effectiveness of the activities of rural akims, a number of problems and ways to solve them were identified using the methods of facilitation and brainstorming of training. As the results of the study, the problems identified during the training of rural akims at courses, seminars in the Aktobe region branch and solutions identified by various methods are given. 2025-01-01T00:00:00Z http://localhost:8080/xmlui/handle/123456789/1796 ҚАЗАҚСТАННЫҢ АГРАРЛЫҚ СЕКТОРЫНДАҒЫ СУМЕН ЖАБДЫҚТАУ: ОҢТАЙЛАНДЫРУҒА БАҒДАР Адамов, А.А.; Кусаинов, Х.Х.; Есберген, Р.А. Мақсаты - экономикалық өсуді жандандыру және орнықты даму мақсаттарын (ТДМ) іске асыру шеңберінде Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығында сумен жабдықтауды мемлекеттік басқару мәселелерін шешудің оңтайлы жолдары ұсынылды. Әдістері - ұйымдардың статистикалық деректері мен ғылыми есептерін талдау негізінде суару проблемалары анықталды, суды пайдаланудың жергілікті тәжірибелері зерттелді, нәтижелерді болжау инфрақұрылымды жаңғыртудың тиімділігі гипотезасын тұжырымдауға мүмкіндік берді, факторлық талдау, топтастыру әдісі, ақпаратты визуализациялаудың кестелік және графикалық әдістері де қолданылды. Нәтижелері - авторлар агроөнеркәсіптік кешеннің өндіріс көлемінің тұрақты өсуін Агроөнеркәсіптік өндірісті сумен қамтамасыз ету жүйесіне және оның жаңаруына әсер ететін жағдайларды, себептерді, көрсеткіштерді анықтау арқылы қамтамасыз етуге болатындығын атап өтті. Әлемдік тәжірибеде мемлекеттік менеджменттің, заңнамалық базаның, бюджеттік-салықтық және тарифтік бақылаудың пәрменді тетіктері, субсидиялау және Кредиттеу жүйелері, инвестициялық, инновациялық саясат белсенді пайдаланылады. Зерттеу нәтижелері бойынша аграрлық секторда суару желісін мемлекеттік реттеуді жетілдіру, елдің азық-түлік қауіпсіздігін қолдау жөніндегі ісшараларды іске асырудың маңыздылығы көрсетілді. Қорытынды - авторлардың пікірінше, ТДМ-ға қол жеткізу және республиканың шаруашылық жүргізуші субъектілерін индустриялық-инновациялық қайта құру жағдайында, әсіресе АӨК саласында, ауыл шаруашылығының су тұтыну үлесі жалпы су тартудың 65%-ын құрайтындығына байланысты, суды ұтымды пайдалану мәселесі шиеленісуде. Суды оңтайлы пайдаланудың маңызды шаралары, ең алдымен, суару процестерін жетілдіру, Гидротехникалық құрылыстарды техникалық жарақтандыру, білікті кадрларды даярлау, су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізу болып табылады. Жергілікті жағдайларға бейімделе отырып, су шаруашылығы кешені саласындағы жаңа білімді, үздік инновациялық жобаларды іздестіруге және трансферттеуге қабілетті жоғары білікті кадрларды даярлауды күшейту қажет. 2025-01-01T00:00:00Z http://localhost:8080/xmlui/handle/123456789/1795 ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАНДА ЭЛЕКТРОНДЫ САУДАНЫҢ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ Тулаганов, А.Б.; Есберген, Р.А.; Байғабұлова, К.К.; Бейсенова, М.У.; Мархаева, Б.А. Ғылыми мақала тақырыбының өзектілігі цифрлық технологиялар саласындағы жетістіктердің электрондық коммерцияның пайда болуы мен дамуына алып келетін әлемдік экономикалық жүйеге өсіп келе жатқан әсеріне байланысты туындап отыр. Қазақстан Республикасының Үкіметі цифрландыру бойынша ұлттық жобаны іске асыру шеңберінде ақпараттық-коммуникациялық технологиялар инфрақұрылымын дамыту бойынша қабылдап жатқан шаралар электрондық коммерция нарығын қалыптастыруға ықпал етті. Мақаланың мақсаты - электрондық коммерция нарығын қалыптастыруды талдау негізінде Қазақстан экономикасын цифрландыру жағдайында оны дамыту тетіктерін әзірлеу болып табылады. Бүгінгі таңда электрондық сауда тауарлар мен қызметтерді сатып алудың ыңғайлы тәсілі ғана емес, сонымен қатар халықаралық бизнес пен сауда үшін маңызды құрал болып табылады. Қазіргі экономиканы қызметтің тиімділігін едәуір арттыруға ықпал ететін IT технологияларын қолданбай елестету мүмкін емес. Әлемдік экономикада интернет-қызметтерді қолдану электрондық сауда деп аталатын жаңа форматтың пайда болуына ықпал етті. Интернетте іс жүргізу кәсіпкерлер үшін өте тиімді, өйткені бұл өндіріс шығындарын азайтуға көмектеседі және келісімшарттарға қол қою үшін қосымша шығындарды және әлеуетті тұтынушымен тікелей физикалық байланыстарға уақытты қажет етпейді. Зерттеуді жүргізу үшін салыстырмалы, статистикалық, математикалық талдаулар, ғылыми зерттеулер мен мақалаларды талдау және жалпылау әдістері қолданылды. 2025-01-01T00:00:00Z